انقلاب صنعتی چهارم

در مجموع تا کنون چهار انقلاب صنعتی اتفاق افتاده است که به شرح ذیل می باشد :

انقلاب صنعتی اول از آب و توان بخار برای به گردش درآوردن موتورها و مکانیزه کردن تولید بهره گرفتکه در واقع با مهار انرژی بخار و مکانیزه کردن صنعت نساجی در بریتانیا و در اواخر قرن هجدهم آغار شد .

انقلاب صنعتی دوم از انرژی الکتریکی برای تولید انبوه استفاده کرد و تقریبا یک قرن پس از انقلاب صنعتی اول آغاز و در اوایل قرن بیستم به اوج رسید. کارخانه ها توانستند با ایجاد خطوط مونتاژ، محصولات خود را به صورت انبوه تولید کنند . این انقلاب توسط آلمان و امریکا ایجاد شد.

انقلاب صنعتی سوم که در سال ۱۹۷۰ آغاز شد، انقلاب دیجیتال نام داشت و از الکترونیک و فناوری اطلاعات در فرایندهای تولید استفاده کرد . در واقع از تمامی ادوات الکترونیکی و فناوری اطلاعات برای اتوماسیونِ کردن خط تولید استفاده می کرد. این انقلاب نسل جدیدی از کشورهای در حال توسعه مانند کره، چین، مالزی و برخی کشورهای دیگر را متحول کرد و این کشورها توانستند تا سوار بر این موج توان صنعتی خود را افزایش داده و برای شهروندان خود رفاه اقتصادی ایجاد کنند.

انقلاب صنعتی چهارم در حقیقت ارتقای فناوری های معرفی شده در انقلاب سوم صنعتی و ترکیبی از فناوری های فیزیکی، دیجیتال و بیولوژیکی است. در واقع این انقلاب تلفیق تکنولوژی های مختلف است به گونه ای که مرزهای بین فیزیک، دنیای دیجیتال و بیولوژی بسیار کمرنگ شده است . این انقلاب در حال حاضر با نام ‘Industry 4.0 ‘ شناخته میشود که باعث تحول و تغییر در تمامی صنایع و در تمامی کشورها شده است. این الگو که ابتدا در کشور آلمان خلق و طرح شد که در قالب ورود هوش مصنوعی ، بزرگ داده ها ) Big Data (، اینترنت اشیا ) IOT ( به صنعت و کارخانه ها، تعریف شده است .

وسایل رسانگر خودران

خودروهای بدون راننده در صدر اخبار جای دارند ولی رسانگرهای دیگر بسیاری چون پهپادها، باربرها،قایقهاوهواپیماها نیزهم اکنون وجود دارندبا پیشرفت فناوریهایی همچون حسگرها ، هوش مصنوعی وقابلیتهای ماشینهای خود ران نیز با شتاب،بهبودمییابند. فقط طی چند سال اخیر، پهپادها(و همچنین زیرسطحی های )ارزان قیمت تجاری در کاربردهای گوناگونی به کار رفته اند.همچنان که پهپادهامیتوانند محیط پیرامون خود را حس کرده و به آن پاسخ دهند)میتوانند مسیر خود را برای اجتناب از برخورد تغییر دهند)،خواهند توانست وظایفی همچون بازبینی خطوط نیروی برق یا رساندن نیازهای پزشکی در مناطق جنگی را به انجام برسانند. برای مثال، در کشاورزی،به کارگیری پهپادها)در ترکیب با تجزیه و تحلیل دادهها(،کاربرد کارآمدو دقیق تر کود و آب را امکانپذیر خواهد نمود.

تهدیدها و فرصت های انقلاب صنعتی چهارم برای جوامع انقلاب صنعتی چهارم طیف گسترده ای از تغییرات را برای جوامع بشری پدید خواهد آورد و دولت ها و مراکز صنعتی از روی ضرورت باید خود را برای این تغییرات که گستره ای از هوش مصنوعی، خودروهای بدون سرنشین، چاپ سه بعدی، فناوری نانو، رباتیک و محاسبه گری کوانتومی را دربر می گیرد آماده کنند، تغییراتی که تا سال 2030 به اوج خواهد رسید. هر چند این تغییرات بر همه وجوه زندگی بشر تاثیر خواهد داشت؛ بعضی جنبه ها بیشتر این تغییرات را بروز خواهند داد؛ مانند بازار کار. آثار و پیامدهای انقلاب صنعتی از اکنون در برخی مشاغل و حوزه های کاری مشخص شده است و شغل هایی با نیاز به مهارت کمتر چون خط مونتاژ با کمک کوبات ها (cobot- collaborative robot) یا روبات های تشریح کننده که قادرند در اطراف حرکت کنند پتانسیل خوبی برای انجام این کارها دارند.

طبق گزارش مجمع جهانی اقتصاد/World Economic Forum آینده مشاغل به این صورت است؛ مشاغل با بیشترین ریسک؛ مانند مشاغل اداری و دفتری، مشاغلی که امکان ارتقا دارند؛ کارهای تولیدی که ممکن است با فناوری افزایش پیدا کنند و مشاغل با آینده روشن؛ مشاغلی با زمینه رایانه، ریاضی، معماری و مهندسی.

بازار کار دوقطبی؛ مهارت پایین، درآمد پایین و مهارت بالا؛ درآمد بالا با توجه به آنچه بیان شد، با جایگزینی ماشین های اتوماتیک به جای نیروی کار انسانی، شکاف میان دستاوردها برای بازار سرمایه و دستاوردها برای بازار کار روز به روز عمیق تر می شود. البته یک فرضیه دیگر این است که جایگزینی نیروی کار انسانی با ماشین و فناوری های پیشرفته در مجموع به افزایش کلی فرصت های شغلی مطمئن و ارزشمند منجر شود. هر چند به آسانی نمی توان گفت کدام فرضیه محقق خواهد شد، احتمال وقوع رخدادی ترکیبی از هر دو فرض محتمل تر است و به طور کلی در آینده استعداد بیش از سرمایه عامل مهم در تولید محسوب می شود و این وضعیت بازار کار را به شدت دوقطبی می کند؛ یعنی یک سو مشاغل با مهارت پایین/درآمد پایین و در سوی دیگر مشاغل با مهارت بالا/درآمد بالا قرار می گیرند که در نهایت باید انتظار افزایش تنش اجتماعی را در جوامع بسیار به این دلیل داشت و نابرابری را به بزرگ ترین نگرانی اقتصادی مهم مرتبط با انقلاب صنعتی چهارم تبدیل می کند.

در نشست سالانه مجمع جهانی اقتصاد در سال 2017 سه راهکار برای مهار نابرابری در انقلاب صنعتی چهارم مطرح شد؛ گرچه با وقوع انقلاب صنعتی چهارم مشاغل روزمره بسیاری از بین می روند، مشاغل جدید با مهارت های به روز شده ایجاد می شوند و طبق تحقیقات این مجمع 65 درصد دانش آموزان کنونی در مشاغلی مشغول به کار می شوند که هنوز به وجود نیامده اند. با وقوع این انقلاب شاهد ایجاد فرصت های برابر و فراگیرشدن آموزش برای تمام افراد خواهیم بود، همچنین با ایجاد نوآوری هنایی مانند پرینت سه بعدی، واقعیت مجازی و نانو فناوری می توان انتظار داشت خلاقیت و نوآوری های ما بر گونه و زیست بوم انسان تاثیر بگذارد و هزاران مشکل پیش روی را حل کند

مرزهای شناور حریم خصوصی در عصری که فناوری و فناوری اطلاعات و ارتباطات حرف اول را می زند، حریم خصوصی به شدت دستخوش تغییر شده و در مرزی شناور از خصوصی و عمومی بودن حرکت می کند. همچنین اگر هر فردی از امنیت سایبری قابل قبولی برخوردار نباشد، صدمات جبران ناپذیری خواهد خورد. بعد از انقلاب صنعتی اهمیت دیتا دوچندان می شود و کوچکترین اطلاعات مانند رانندگی، خواب، وضعیت سلامت، دیدگاه های فردی در حوزه های مختلف اجتماعی، سیاسی و اقتصادی مرتب ثبت شده و غول های اطلاعاتی داده های بی شماری در مورد هر فرد خواهند داشت. با وجود این محققان از فناوری های مختلفی برای ایمن سازی فناوری اطلاعات در عرصه های مختلف مانند بلاک چین نام می برند. بلاک چین فناوری جدیدی در دنیای دیجیتال است و می تواند به تغییر نقش یا حذف بسیاری نهادها و سازمان ها بیانجامد.

با تمام آنچه گفته شد به نظر می رسد روند ظهور انقلاب صنعتی چهارم یا industry 4.0 از مدت ها قبل آغاز شده و دولت ها و ملت ها راهی جز بررسی دقیق مولفه های آن و آمادگی برای استفاده از فرصت ها و مقابله با تهدیدهایش ندارند.

از ابتدای سال ۲۰۱۶ میلادی آقای کلاوس شواب رئیس و بنیان گذار اجلاس داووس اعلام کرد که وارد دوره چهارم انقلاب صنعتی شده ایم.

انقلاب صنعتی چهارم اقتصاد دیجیتال به همراه استفاده از هوش مصنوعی و استفاده از تکنولوژی نانو را شامل میشود.

این اتفاق فصل نوینی از توسعه زندگی انسان و متناسب سازی تکنولوژی با زندگی بشر است.

تنها یک تغییر تکنولوژیک نیست

۸ بعد و ۳۷ مولفه اصلی دارد

بعد اول:تغییرات شغلی و مهارت های انسانی است

بعد دوم:تغییر در ماهیت نوآوری ها و سنجش کارامدی است.

بعد سوم:نابرابری هایی است که بواسطه تکنولوژی های جدید عمیق تر خواهد شد.

بعد چهارم:تغییر در مفهوم حکمرانی و ساختار حکومت ها است.

بعد پنجم:ماهیت تعارض ها را تغییر خواهد داد و مفهوم امنیت را جایگزین میکند.

بعد ششم:تغییرات بنیادی در کسب و کار.

بعد هفتم:ترکیب و ادغام فناوری ها و علوم مختلف.

بعد هشتم:تغییرات در اخلاق و هویت انسانی

تغییر فرهنگ و هنر

انقلاب صنعتی چهارم به روایت داووس

۱)اجتناب ناپذیر

۲)پر دامنه

۳)تاثیر گذار

۴)تهاجمی

که باید برای مواجه با آن هوشمند باشیم

منابع:

کتاب انقلاب صنعتی چهارم نویسنده کلوس شواب ترجمه ایرج نبی پور

دو مقاله درآمدی بر انقلاب صنعتی چهارم و تهدیدها و فرصت های انقلاب صنعتی چهارم.

مباحث اساسی در مهندسی مکانیک...